Licencja krajowa na transport

Licencja krajowa na transport jako zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego

Potoczne określenie „licencja krajowa” odnosi się w istocie do zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, uregulowanego przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego oraz ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 728). Dokument ten uprawnia przedsiębiorcę do zarobkowego wykonywania krajowego transportu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Co istotne, zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego jest jednocześnie warunkiem koniecznym ubiegania się o licencję wspólnotową, uprawniającą do wykonywania transportu międzynarodowego na terenie Unii Europejskiej.

Podmioty zobowiązane do posiadania licencji krajowej

Obowiązek uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego dotyczy wszystkich przedsiębiorców wykonujących zarobkowy przewóz drogowy rzeczy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. W wyniku zmian wprowadzonych przez Pakiet Mobilności, od 20 maja 2022 roku przepisy objęły również przewoźników wykonujących międzynarodowy transport drogowy pojazdami o DMC przekraczającej 2,5 tony. Przepisy nie mają zastosowania do transportu własnego na potrzeby przedsiębiorcy, tj. transportu wykonywanego pojazdami będącymi własnością firmy wyłącznie na potrzeby własnej działalności, bez pobierania wynagrodzenia od osób trzecich.

Warunki uzyskania licencji — cztery filary

Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 określa cztery kumulatywne warunki, które muszą być spełnione przez przedsiębiorcę ubiegającego się o zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego:

• Rzeczywista i stała siedziba w państwie członkowskim UE — przedsiębiorca musi posiadać bazę eksploatacyjną wraz z co najmniej jednym pojazdem legalnie zarejestrowanym w Polsce oraz zapleczem administracyjnym.
• Dobra reputacja — wymóg oznacza w praktyce brak prawomocnych skazań zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby zarządzającej transportem za przestępstwa gospodarcze, karne oraz poważne naruszenia przepisów transportowych; brak decyzji zakazującej wykonywania zawodu przewoźnika; nieskazanie za poważne naruszenia norm krajowych w zakresie prawa transportowego.
• Zdolność finansowa — przedsiębiorca musi wykazać zdolność do sfinansowania działalności transportowej w kwocie co najmniej 9 000 EUR na pierwszy pojazd i 5 000 EUR na każdy następny. Zdolność finansową można udowodnić za pomocą rocznego poświadczonego sprawozdania finansowego, gwarancji bankowej lub polisy ubezpieczeniowej. Weryfikacja odbywa się corocznie.
• Kompetencje zawodowe — w przedsiębiorstwie musi być wyznaczona co najmniej jedna osoba zarządzająca transportem (manager transportu), która legitymuje się ważnym Certyfikatem Kompetencji Zawodowych (CKZ) w drogowym transporcie rzeczy lub osób, wydanym przez Instytut Transportu Samochodowego.

Organ właściwy i procedura uzyskania zezwolenia

Wniosek o wydanie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie transportu krajowego rzeczy składa się do starosty właściwego dla siedziby przedsiębiorcy lub do Prezydenta miasta na prawach powiatu. Do wniosku należy dołączyć m.in.:

• kopię certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej transportem;
• dokumenty potwierdzające zdolność finansową (sprawozdanie finansowe, gwarancja bankowa lub polisa ubezpieczeniowa OC zawodowego);
• oświadczenie o posiadaniu bazy eksploatacyjnej na terenie kraju;
• zaświadczenie o niekaralności dla przedsiębiorcy, osoby zarządzającej oraz — w przypadku spółek — dla każdego z członków organów zarządzających;
• wykaz pojazdów zgłaszanych do zezwolenia wraz z ich dokumentami rejestracyjnymi.

Postępowanie administracyjne trwa co do zasady do 30 dni od daty złożenia kompletnego wniosku. Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego wydawane jest na czas nieoznaczony (bezterminowo), zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.

Opłaty administracyjne

Uzyskanie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (licencja krajowa) wiąże się z następującymi opłatami:

• 1 000 zł — opłata za udzielenie zezwolenia;
• 100 zł — opłata za każdy wypis z zezwolenia (jeden wypis na jeden pojazd);
• ewentualne koszty ubezpieczenia potwierdzającego zdolność finansową — ok. 250 zł rocznie za jeden pojazd.

Łączny minimalny koszt uzyskania zezwolenia dla przewoźnika dysponującego jednym pojazdem wynosi zatem ok. 1 100–1 500 zł, w zależności od wybranego sposobu wykazania zdolności finansowej.

Utrata licencji i weryfikacja dobrej reputacji

Zezwolenie może zostać cofnięte w razie stwierdzenia, że przedsiębiorca przestał spełniać którykolwiek z czterech warunków wymaganych do jego udzielenia. Kumulacja naruszeń kwalifikowanych jako poważne (PN) lub bardzo poważne (BPN) może zainicjować postępowanie w sprawie weryfikacji dobrej reputacji prowadzone przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego. Negatywna ocena dobrej reputacji skutkuje zawieszeniem, a w skrajnych przypadkach — trwałą utratą zezwolenia. Utrata dobrej reputacji przez osobę zarządzającą transportem powoduje, że nie może ona pełnić tej funkcji przez określony czas. Przedsiębiorcy powinni zatem prowadzić systematyczny monitoring naruszeń rejestrowanych przez organy kontrolne, w szczególności ITD i PIP.