Zabezpieczenie roszczenia – jak może pomóc wierzycielowi?
Instytucja zabezpieczenia jest mechanizmem ochrony wierzyciela funkcjonującym w polskiej procedurze cywilnej. Objawia się poprzez tymczasową ingerencję Sądu w daną sytuację. Metoda tej ingerencji zależy m.in. od rodzaju zabezpieczanego roszczenia, jednak celem jego wykonania jest umożliwienie wykonania orzeczenia jakie w przyszłości może zostać wydane w sprawie. Jej funkcją jest zatem zapewnienie, że prawomocny wyrok, przez upływ czasu bądź bezprawne działania poszczególnych osób, nie straci rzeczywistego znaczenia dla strony. Zabezpieczenie roszczenia – czym jest i kiedy jest przydatne? Przykładowo, jeżeli wierzyciel dochodzi zapłaty dużej sumy pieniężnej, a dłużnik zaczyna zbywać majątek, to wykonanie zabezpieczenia może temu skutecznie przeciwdziałać, „zamrażając” określone aktywa poprzez wprowadzenie ograniczenia w rozporządzaniu nimi. W praktyce sąd może zastosować zarówno środki o charakterze majątkowym (np. zajęcie rachunków bankowych, wpis ostrzeżenia o zakazie zbywania nieruchomości do księgi wieczystej), jak i niemajątkowym (np. zakaz korzystania z określonego prawa). Dzięki temu zakres zastosowania instytucji zabezpieczenia jest bardzo szeroki i obejmuje nie tylko spory gospodarcze, ale też rodzinne czy pracownicze. Kiedy możemy domagać się zabezpieczenia roszczenia przez sąd? Zgodnie z art. 730 § 1 KPC, zabezpieczenia można żądać w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny. Uprawdopodobnienie roszczenia Pierwszym warunkiem udzielenia zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie roszczenia. Wierzyciel nie musi przedstawiać pełnych i niepodważalnych dowodów, wystarczy wskazanie takich faktów i dowodów, które czynią roszczenie wiarygodnym. Przykładowo, w sprawie o zapłatę mogą to być potwierdzenia dostaw, list przewozowy, korespondencja mailowa czy umowa. Wykazanie interesu prawnego Drugą przesłanką jest wykazanie interesu prawnego. Zasadą jest, że interes prawny zaistnieje, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego orzeczenia albo w inny sposób uniemożliwi osiągnięcie celu postępowania. Przykładem dowodu na taką okoliczność może być informacja od dłużnika, że ma nieprzewidziane trudności z płynnością finansową. Co istotne, ustawodawca wprowadził jednak wyjątek w art. 730¹ § 2¹ KPC. Zgodnie z tym przepisem, istnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia domniemywa się, jeżeli żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące. W takich przypadkach samo uprawdopodobnienie roszczenia jest wystarczające, co w przypadku branży TSL nie powinno stanowić problemu. Kto i jak wykonuje zabezpieczenie? Wydanie przez sąd postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia to tylko pierwszy krok. Samo postanowienie nie zabezpiecza jeszcze faktycznie naszych interesów. W praktyce wykonanie zabezpieczenia realizowane jest co do zasady przez komornika sądowego. Skoro i tak skupiamy się na roszczeniach z transakcji handlowych, warto podkreślić, że ustawa przewiduje zamknięty katalog możliwych sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, m.in.: W przypadku roszczeń niepieniężnych sąd może np.: Kto ponosi koszty zabezpieczenia? Wstępnie koszty ponosi wierzyciel. Zasadą jest, że wniosek o zabezpieczenie podlega opłacie sądowej, lecz zawierając wniosek o udzielenie zabezpieczenia w ramach samego pozwu, wystarczy sama opłata sądowa od pozwu. Po uzyskaniu postanowienia sądu, w toku wykonywania zabezpieczenia mogą powstać dodatkowe koszty związane z działaniami komornika, m.in. opłata. Są one traktowane jako wydatki tymczasowe. Ostatecznie jednak, zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, koszty zabezpieczenia obciążają stronę przegrywającą spór. Tym samym, jeżeli wierzyciel wygra sprawę, dłużnik będzie zobowiązany do zwrotu wszystkich kosztów poniesionych w związku z zabezpieczeniem, o ile złożono w toku procesu odpowiedni wniosek. Dlaczego warto korzystać z zabezpieczenia? Przede wszystkim zabezpieczenie pozwala chronić majątek dłużnika przed nim samym, np. przed ukrywaniem lub celowym wyzbywaniem się aktywów. Warto pamiętać, że przelew środków zgromadzonych na rachunku bankowym może zostać wykonany w ciągu kilku sekund. Wykonanie zabezpieczenia zanim dłużnik otrzyma pozew uniemożliwia mu ten ruch na wstępie. Warto pamiętać, że przelew środków zgromadzonych na rachunku bankowym może zostać wykonany w ciągu kilku sekund. Wykonanie zabezpieczenia zanim dłużnik otrzyma pozew uniemożliwia mu ten ruch na wstępie. FAQ Na czym polega zabezpieczenie roszczenia? Zabezpieczenie roszczenia polega na tymczasowej ingerencji sądu w sytuację prawną stron, której celem jest ochrona interesów wierzyciela do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Ile wynosi opłata za zabezpieczenie roszczeń? Co do zasady, wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega opłacie sądowej, jednak jej wysokość zależy od sposobu złożenia wniosku. Jeżeli wniosek o zabezpieczenie zostanie złożony wraz z pozwem, nie pobiera się odrębnej opłaty – wystarczająca jest opłata od pozwu. Natomiast w przypadku złożenia samodzielnego wniosku o zabezpieczenie przed wszczęciem postępowania, konieczne jest uiszczenie dodatkowej opłaty sądowej. Kiedy sąd udziela zabezpieczenia? Sąd udziela zabezpieczenia, jeżeli spełnione są dwie podstawowe przesłanki przewidziane w Kodeksie postępowania cywilnego: Jakie są rodzaje zabezpieczeń? Rodzaj zabezpieczenia zależy od charakteru dochodzonego roszczenia. W praktyce wyróżnia się: Zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, m.in.: Zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych, takie jak:
Jak założyć fundację rodzinną? Przewodnik krok po kroku
Utworzenie fundacji rodzinnej to strategiczne narzędzie planowania sukcesyjnego i ochrony majątku. Instytucja ta pozwala na zachowanie integralności przedsiębiorstwa, zapewnienie stabilności finansowej rodziny oraz ułatwienie przekazywania majątku kolejnym pokoleniom. Poniżej przedstawiamy kolejne etapy procesu założenia fundacji rodzinnej oraz kluczowe aspekty, na które należy zwrócić uwagę. Ustalenie celu, kręgu beneficjentów i zasad funkcjonowania fundacji Pierwszym krokiem jest określenie celu fundacji rodzinnej, jej beneficjentów oraz zasad funkcjonowania. Fundator powinien precyzyjnie zdefiniować, w jakim celu powołuje fundację i na czyją rzecz ma ona działać. Najczęściej wskazywanymi celami są: Beneficjentami mogą być zarówno członkowie rodziny fundatora, jak i inne osoby wskazane w statucie, niespokrewnione z fundatorem. Warto pamiętać, że fundator oraz jego małżonek również mogą pełnić rolę beneficjentów. Ten etap ma kluczowe znaczenie – dalsze działania w procesie zakładania fundacji stanowią praktycznie wykonanie decyzji podjętych na tym wstępnym etapie planowania. Utworzenie fundacji rodzinnej – oświadczenie fundatora Podstawą utworzenia fundacji rodzinnej jest złożone oświadczenie fundatora o jej ustanowieniu. Można tego dokonać w akcie założycielskim lub testamencie. Kolejno należy sporządzić statut fundacji – czyli cały mózg tej operacji. Oba te dokumenty wymagają formy aktu notarialnego. Statut fundacji – najważniejszy dokument Statut jest niewątpliwie najważniejszym dokumentem w fundacji rodzinnej, ponieważ określa zasady jej funkcjonowania. Może zostać zmieniony na późniejszym etapie, chyba że możliwość taka zostanie ograniczona na etapie zakładania fundacji. Sposób zmiany statutu jest kluczowy i powinien zostać szczegółowo uregulowany w samym statucie, ponieważ przepisy powszechnie obowiązujące nie poruszają tej kwestii. Statut oprócz elementów obligatoryjnych, które musi zawierać, zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi, powinien uwzględniać również kluczowe zasady sukcesji i zarządzania majątkiem, takie jak: Sporo wątpliwości budzi implementacja tzw. klauzul wieczystych, czyli takich które nigdy nie mogą zostać zmienione, nawet po śmierci fundatora. Coraz częściej pojawiają się głosy, że takie postanowienia powinny być na porządku dziennym, w końcu to fundator jest założycielem fundacji, on wpłaca kapitał i jego wola winna być realizowana przez taką fundację, nawet po jego śmierci. Kolejno należy powołać organy fundacji rodzinnej. Zarząd i Zgromadzenie Beneficjentów to dwa obligatoryjne organy, ale można powołać również Radę Nadzorczą. Fundacja rodzinna w organizacji – otwarcie ksiąg rachunkowych Po ustanowieniu aktu założycielskiego fundacji i statutu u notariusza powstaje fundacja rodzinna w organizacji. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, wraz z powstaniem fundacji rodzinnej w organizacji, powinna ona otworzyć księgi rachunkowe. Wniesienie majątku do fundacji Fundator wnosi majątek do fundacji, który musi mieć minimalną wartość 100 000 zł. Może to być gotówka, nieruchomość, udziały w spółkach czy inne aktywa. O tym jakie aktywa można wnieść do fundacji, pisaliśmy już w poprzednich artykułach. Warto jednak powiedzieć co nie może stanowić wkładu do fundacji rodzinnej. Są to między innymi praca i świadczenie usług, jak również niezbywalne prawa majątkowe, jak przykładowo służebność osobista, czy uprawnienia wynikające z zawartej umowy dożywocia. Zgłoszenie do rejestru fundacji rodzinnych Rejestr prowadzi Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim – jedyny właściwy dla tego typu podmiotów w Polsce. Oczywiście do wniosku o rejestrację dołącza się szereg niezbędnych dokumentów, o których przygotowanie zadba Kancelaria. Zarządzanie fundacją i wypłaty świadczeń Po wpisaniu do rejestru fundacja może w pełni rozpocząć działalność zgodnie ze statutem. Może inwestować środki, zarządzać nieruchomościami czy pobierać dywidendy z udziałów w spółkach. Świadczenia dla beneficjentów mogą obejmować przykładowo: wypłaty pieniężne, finansowanie edukacji, czy udostępnienie nieruchomości do użytkowania, chociaż nad tym należałoby się poważnie zastanowić w kontekście skutków podatkowych. Jak zabezpieczyć fundację, aby działała również po śmierci fundatora? Jednym z głównych celów fundacji rodzinnej jest zapewnienie ciągłości majątkowej i organizacyjnej po śmierci fundatora. Fundator zazwyczaj posiada najbardziej kluczowe uprawnienia w fundacji. Trzeba zatem zabezpieczyć fundację na wypadek śmierci fundatora, sporządzić statut w taki sposób, aby zapewnić ciągłość działania fundacji. Przede wszystkim w statucie fundacji rodzinnej należy przewidzieć jakie podmioty obejmą wszelkie kompetencje fundatora po jego śmierci. Jednocześnie, trzeba pamiętać o zasadzie, że prawa i obowiązki fundatora nie mogą być zbyte na inną osobę. Należy więc dość kazuistycznie opisać przeniesienie praw i obowiązków fundatora na inne podmioty. Podsumowanie: Założenie fundacji rodzinnej to proces wymagający staranności, precyzji i strategicznego podejścia. Dobrze zaprojektowana fundacja rodzinna pozwala nie tylko skutecznie chronić majątek, ale również zachować ciągłość biznesu rodzinnego i zrealizować wolę fundatora w długim horyzoncie czasowym, nawet po jego śmierci. Warto już teraz pomyśleć nad takim wehikułem ochrony majątku i planowania sukcesji. FAQ Ile kosztuje prowadzenie fundacji rodzinnej? Koszt prowadzenia fundacji rodzinnej jest zmienny i zależy od skali zgromadzonego majątku, liczby beneficjentów oraz przyjętego modelu zarządzania. Fundacja rodzinna ma obowiązek prowadzenia pełnej księgowości i sporządzania sprawozdań finansowych, co generuje stałe koszty obsługi rachunkowej. Dodatkowo należy uwzględnić koszty funkcjonowania organów fundacji, w tym wynagrodzenie zarządu, ewentualnej rady nadzorczej, a także koszty bieżącej obsługi prawnej i administracyjnej. Fundacja nie jest strukturą pasywną – jej utrzymanie wiąże się z regularnymi wydatkami, które powinny być skalkulowane już na etapie planowania jej utworzenia. Co daje założenie fundacji rodzinnej? Założenie fundacji rodzinnej umożliwia długofalowe uporządkowanie spraw majątkowych i sukcesyjnych. Pozwala na wyodrębnienie majątku rodzinnego z majątku osobistego fundatora, zapewnia ciągłość zarządzania przedsiębiorstwem oraz ogranicza ryzyko konfliktów spadkowych. Fundacja realizuje wolę fundatora wyrażoną w statucie, także po jego śmierci, co daje realne narzędzie kontroli nad sposobem korzystania z majątku przez kolejne pokolenia. Jest to rozwiązanie przeznaczone dla osób, które chcą zachować integralność majątku i zabezpieczyć jego funkcjonowanie w długim horyzoncie czasowym. Ile trzeba mieć pieniędzy, żeby założyć fundację? Warunkiem utworzenia fundacji rodzinnej jest wniesienie mienia o wartości co najmniej 100 000 zł. Jest to minimalny próg ustawowy, który musi zostać spełniony niezależnie od formy wnoszonych aktywów. Do fundacji mogą zostać wniesione środki pieniężne, nieruchomości, udziały lub akcje w spółkach oraz inne zbywalne prawa majątkowe. Przepisy wykluczają natomiast możliwość wniesienia pracy, świadczenia usług oraz niezbywalnych praw majątkowych. Jakie podatki płaci fundacja rodzinna? Fundacja rodzinna co do zasady korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dozwolonej działalności określonej ustawą. Opodatkowanie pojawia się przede wszystkim na etapie wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów, przy czym wysokość podatku zależy od stopnia pokrewieństwa beneficjenta z fundatorem. Najbliższa rodzina fundatora objęta jest preferencyjnym opodatkowaniem, natomiast świadczenia wypłacane osobom spoza tego kręgu podlegają wyższemu obciążeniu podatkowemu. Konstrukcja podatkowa fundacji rodzinnej wymaga każdorazowo indywidualnej analizy, ponieważ sposób finansowania beneficjentów oraz struktura majątku mają bezpośredni wpływ na
