Przewóz sukcesywny w CMR – czym jest i jak działa?
Poznaj zasady przewozu sukcesywnego według Konwencji CMR. Sprawdź, czym różni się przewoźnik sukcesywny od podwykonawcy i kto ponosi odpowiedzialność. Czym jest przewóz sukcesywny? Przewóz sukcesywny został uregulowany w art. 34 i następnych Konwencji CMR. Zgodnie z tymi przepisami: W literaturze prawniczej przyjmuje się, że przewóz sukcesywny wymaga jedności trzech elementów: – umowy przewozu, – przesyłki,– listu przewozowego. Ich tożsamość jest warunkiem sine qua non powstania przewozu sukcesywnego. Jak działa przewóz sukcesywny w praktyce? W praktyce oznacza to, że niezależnie od tego z kim kolejny przewoźnik zawarł umowę (z nadawcą, pierwszym przewoźnikiem czy innym przewoźnikiem), sam fakt przyjęcia tego samego towaru i listu przewozowego wywołuje z mocy prawa (ex lege) jego przystąpienie do pierwotnej umowy przewozu. Instytucja ta pełni funkcję ochronną wobec nadawcy i odbiorcy przesyłki. Pierwszy przewoźnik odpowiada zawsze wobec nadawcy za cały przewóz, ale równocześnie powstaje solidarna odpowiedzialność wszystkich kolejnych przewoźników. W konsekwencji osoba uprawniona (nadawca lub odbiorca) może dochodzić roszczeń od kilku z nich, tj. od pierwszego, ostatniego, bądź przewoźnika odpowiedzialnego za realizację części przewozu, na której doszło do zdarzenia szkodowego. Przewoźnik sukcesywny vs podwykonawca – kluczowe różnice W praktyce transportowej istotne jest odróżnienie przewozu sukcesywnego od podwykonawstwa: Przewoźnik sukcesywny: Podwykonawca: W praktyce zakres obu instytucji jest zbliżony – w końcu to niemal tożsame sytuacje faktyczne – przewoźnicy realizujący przewóz bez bezpośredniej umowy z nadawcą. Logiczną konsekwencją powyższego jest konieczność przyjęcia, że przewóz sukcesywny może powstać wobec zawarcia przez przewoźnika umów ze swoimi podwykonawcami, dalszymi przewoźnikami. Kluczowe jest jednak ustalenie, czy kolejny przewoźnik przyjął przesyłkę i list przewozowy obejmujący dany przewóz. Rola listu przewozowego w przewozie sukcesywnym List przewozowy to kluczowy dokument w branży TSL, który pełni funkcję jako: Brak listu przewozowego może uniemożliwić ukonstytuowanie przewoźnika sukcesywnego, co podkreśla jego znaczenie w całym procesie transportowym. W takim ujęciu należałoby przyjąć, że modyfikacji ulega rola listu przewozowego, czyniąc go niezbędnym elementem przystąpienia do umowy przewozu przez kolejnych przewoźników. Wnioskując w ten sposób można zauważyć, że brak wystawienia listu przewozowego uniemożliwia efektywne ukonstytuowanie przewoźnika sukcesywnego. Warto jednak zauważyć, że postanowienia Rozdziału VI Konwencji CMR nie ustanawiają odrębnych zasad rządzących rolą listu przewozowego, a wręcz odsyłają do przepisów wcześniejszych. Kto jest w lepszej sytuacji prawnej? Sytuacja prawna przewoźnika sukcesywnego i podwykonawcy Aby poprawnie nakreślić problematykę sytuacji prawnej, należy odnieść ją do praw i obowiązków przewoźnika wobec podmiotów trzecich. Wobec nadawcy: Przewoźnik sukcesywny – może odpowiadać solidarnie za cały przewóz, ale ma prawa wynikające z umowy CMR. Podwykonawca – nie ponosi bezpośredniej odpowiedzialności wobec nadawcy, ale też nie przysługują mu wobec niego żadne prawa z pierwotnej umowy przewozu, np. za błędy w treści listu przewozowego. Wobec odbiorcy: Przewoźnik sukcesywny – odpowiada solidarnie za nienależyte wykonanie przewozu. Podwykonawca – pozostaje poza stosunkiem prawnym łączącym odbiorcę z przewoźnikiem kontraktowym. Wobec innych przewoźników: Przewoźnik sukcesywny – co do zasady wyklucza się jego odpowiedzialność jeśli nie jest pierwszym, ostatnim bądź tym, na którego odcinku doszło do zdarzenia szkodowego. Jeśli zaś nie jest faktycznie odpowiedzialny, korzysta z mechanizmu roszczeń regresowych (art. 37–39 CMR), co pozwala mu przerzucić ciężar odszkodowania na faktycznie winnego przewoźnika. Podwykonawca – odpowiada wyłącznie wobec przewoźnika kontraktowego, który powierzył mu przewóz i nie uczestniczy w solidarnej odpowiedzialności, co jednak nie wyłącza jego odpowiedzialności za szkodę wobec bezpośredniego kontrahenta. Uprawnienia przewoźnika sukcesywnego wobec nadawcy i odbiorcy Każdy kolejny przewoźnik, przyjmując towar i list przewozowy, wstępuje do pierwotnej umowy przewozu (art. 34 CMR). Oznacza to, że: Autor: Łukasz StrzelczykRadca Prawny w Trans Lawyers Kancelaria Prawna
Opóźnienie w dostawie w przewozie na gruncie prawa międzynarodowego i krajowego
W trakcie realizacji usługi przewozu – zarówno krajowego, jak i międzynarodowego – zawsze istnieje ryzyko wystąpienia opóźnienia w dostawie. Odpowiedzialność z tego tytułu regulują odpowiednie przepisy, które określają m.in. wysokość potencjalnego odszkodowania za opóźnienie w dostawie towaru, terminy przedawnienia roszczeń oraz zasady składania reklamacji. Spis treści Czym jest opóźnienie w dostawie towaru? Opóźnienie terminu dostawy ma miejsce wówczas, kiedy towar nie został dostarczony w umówionym terminie lub, o ile nie umówiono terminu, jeżeli faktyczny czas trwania przewozu, uwzględniając okoliczności, a zwłaszcza przy przesyłkach drobnych czas niezbędny do skompletowania pełnego ładunku w normalnych warunkach przekracza czas, jaki słusznie można przyznać starannym przewoźnikom. (art. 19 Konwencji CMR) Opóźnienie w dostawie towaru – odszkodowanie i podstawy prawne Kluczowe regulacje dotyczące opóźnienia w przewozie międzynarodowym zostały zawarte w Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i dołączonym do niego protokole (Genewa.1956.05.19.). Za takie przepisy należy uznać: Prawo międzynarodowe (Konwencja CMR): Prawo krajowe (Prawo przewozowe): Kto ponosi odpowiedzialność za opóźnienie w dostawie? Zarówno na gruncie prawa międzynarodowego, jak i krajowego odpowiedzialność za opóźnienie ponosi, co do zasady przewoźnik. W prawie międzynarodowym przewoźnik wyjątkowo nie będzie podmiotem odpowiedzialnym za opóźnienie w dostawie, jeżeli dojdzie do spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 2 Konwencji CMR: Natomiast na gruncie prawa krajowego przewoźnik może uwolnić się od ciążącej na nim odpowiedzialności, jeżeli udowodni, iż wystąpiła, któraś z przesłanek z artykułu 62 ust. 3 oraz 72 Prawa przewozowego. Do najważniejszych przesłanek należą min.: Wpływ błędnych instrukcji i wad przesyłki na opóźnienia w dostawach Zgodnie z art. 72 Prawa przewozowego, nadawca odpowiada za: W praktyce wiele opóźnień wynika z działań klienta – dlatego to wobec niego należy kierować roszczenia, jeśli to on zawinił. Terminy przedawnienia roszczeń z tytułu opóźnienia Terminy przedawnienia różnią się w zależności od tego czy opóźnienie nastąpiło na gruncie prawa międzynarodowego, czy krajowego oraz są uzależnione od tego do jakiego podmiotu są kierowane. W prawie międzynarodowym: W prawie krajowym: Reklamacja i nota obciążeniowa za opóźnienie w dostawie Kiedy i jak złożyć reklamację? Nota obciążeniowa za opóźnienie w dostawie nie może ograniczać się do prostego wskazania kwoty i opisu. Musi być poparta: Problemy i ryzyka związane z opóźnieniem w dostawie Najczęstsze problemy: Główne ryzyka: Dokumentacja – klucz do skutecznej reklamacji W celu skutecznego zgłoszenia roszczenia warto posiadać: Na kolejnym etapie niezbędne będą: Ograniczenia odpowiedzialności przewoźnika a wysokość odszkodowania Czy można obciążyć przewoźnika powyżej frachtu? Będzie to zależało od tego czy odnosimy się do przewozu krajowego, czy międzynarodowego. Zgodnie z przepisami Prawa przewozowego w przewozie krajowym możemy obciążyć przewoźnika do dwukrotnej wysokości frachtu. Natomiast na gruncie prawa międzynarodowego, zgodnie z przepisami Konwencji CMR nie można, co do zasady obciążyć przewoźnika powyżej wysokości frachtu. Jedynym wyjątkiem jest zastosowanie klauzuli specjalnego interesu w ramach transportu, ale nie jest to rzecz prosta w obsłudze. Jak zabezpieczyć się przed konsekwencjami opóźnienia w dostawie? Opóźnienia w dostawach niosą ze sobą konkretne konsekwencje prawne i finansowe. Skuteczna obrona przed nimi wymaga: Prawidłowo przygotowana nota obciążeniowa za opóźnienie w dostawie oraz kompletna reklamacja to narzędzia, które zwiększają szanse na odzyskanie należności lub obronę przed roszczeniami. Autorka: Elżbieta Łowczowska Aplikantka radcowska w Trans Lawyers Kancelaria Prawna
