Poradnik windykacyjny – jak przygotować skuteczne wezwanie do zapłaty?
Wezwanie do zapłaty stanowi podstawowe narzędzie przedsądowego dochodzenia roszczeń pieniężnych. Choć w obrocie gospodarczym bywa traktowane jako czynność rutynowa, jego prawidłowe sporządzenie ma istotne znaczenie prawne – zarówno z perspektywy skuteczności windykacyjnej, jak i dalszego postępowania sądowego. W wielu przypadkach to właśnie starannie przygotowane wezwanie decyduje o tym, czy sprawa zakończy się dobrowolną zapłatą, czy też konieczne będzie skierowanie pozwu do sądu. Poniżej przedstawiono, jak napisać wezwanie do zapłaty w sposób zgodny z zasadami prawa cywilnego oraz dobrymi praktykami windykacyjnymi. Charakter prawny wezwania do zapłaty Wezwanie do zapłaty nie jest czynnością sformalizowaną ustawowo, jednak pełni funkcję o doniosłym znaczeniu procesowym. Przede wszystkim pozwala na jednoznaczne określenie, że wierzyciel domaga się spełnienia świadczenia, a także – w wielu przypadkach – prowadzi do ustalenia momentu wymagalności roszczenia. W sytuacjach, w których termin zapłaty nie wynika wprost z umowy lub przepisów prawa, wezwanie do zapłaty staje się instrumentem inicjującym bieg opóźnienia dłużnika. Ma to bezpośrednie znaczenie dla naliczania odsetek oraz oceny zasadności dalszych kroków prawnych. Elementy skutecznego wezwania do zapłaty Aby wezwanie do zapłaty spełniało swoją funkcję, powinno zawierać jasno określone i kompletne elementy, które nie pozostawiają dłużnikowi wątpliwości co do istnienia, wysokości i charakteru zobowiązania. Oznaczenie stron W treści wezwania należy precyzyjnie wskazać: Prawidłowe oznaczenie stron ma znaczenie dowodowe i pozwala uniknąć zarzutów co do błędnej identyfikacji adresata roszczenia, co może mieć znaczenie również na etapie późniejszego postępowania sądowego. Określenie roszczenia Kolejnym niezbędnym elementem jest wskazanie: Podstawą tą może być umowa, faktura, zlecenie transportowe, wykonana usługa lub inne zdarzenie faktyczne, które uzasadnia żądanie wierzyciela. Nie jest konieczne przytaczanie obszernej argumentacji prawnej, jednak opis powinien być na tyle precyzyjny, aby dłużnik mógł jednoznacznie zidentyfikować źródło zobowiązania. Data wymagalności i termin zapłaty Jednym z kluczowych zagadnień praktycznych jest kwestia terminu. W wezwaniu należy jasno wskazać: W praktyce zagadnienie to często pojawia się pod hasłem: „wezwanie do zapłaty – jak termin”. Termin powinien być realny i jednoznacznie określony (np. poprzez wskazanie konkretnej daty lub liczby dni od doręczenia wezwania). Jego wyznaczenie pozwala uniknąć sporów co do momentu popadnięcia dłużnika w opóźnienie. Podstawa prawna lub faktyczna Choć wezwanie do zapłaty nie musi zawierać rozbudowanej analizy prawnej, wskazanie podstawy prawnej lub faktycznej roszczenia wzmacnia jego rangę. W obrocie profesjonalnym często wystarczające jest odwołanie się do umowy lub przepisów kodeksu cywilnego regulujących odpowiedzialność kontraktową. W tym kontekście warto pamiętać o art. 362 Kodeksu cywilnego, który – choć kojarzony głównie z przyczynieniem się poszkodowanego – bywa przywoływany w sporach dotyczących zakresu odpowiedzialności stron. Już na etapie wezwania do zapłaty warto sygnalizować, że wierzyciel jest świadomy możliwych zarzutów i zastrzega sobie prawo do odpowiedniego dochodzenia roszczeń w pełnym należnym zakresie. Klauzula o skierowaniu sprawy na drogę sądową Elementem, który często decyduje o skuteczności wezwania, jest jednoznaczna informacja o dalszych krokach w razie braku zapłaty. W treści wezwania należy wskazać, że: Taka klauzula nie ma charakteru groźby, lecz stanowi standardowy element profesjonalnej windykacji i zapowiedź skorzystania z przysługujących wierzycielowi środków prawnych. Wezwanie do zapłaty a dalsze etapy postępowania Prawidłowo sporządzone wezwanie do zapłaty stanowi naturalny wstęp do dalszych działań windykacyjnych. Jeżeli dłużnik nie reaguje, kolejnym krokiem staje się przygotowanie pozwu – co w praktyce rodzi pytania typu: jak napisać pozew oraz jakie dokumenty należy załączyć. Wezwanie do zapłaty bardzo często pełni wówczas funkcję dowodową, potwierdzając istnienie roszczenia, jego wymagalność oraz próbę polubownego rozwiązania sporu. Wyrok sądu o zapłatę – i co dalej? Prawomocny wyrok lub nakaz zapłaty stanowi podstawę do nadania klauzuli wykonalności i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Już na tym etapie znaczenie ma wcześniejsze, prawidłowo sporządzone wezwanie do zapłaty, które porządkuje stan faktyczny i prawny sprawy. Podsumowanie Wezwanie do zapłaty nie jest jedynie formalnością, lecz istotnym elementem strategii dochodzenia należności. Prawidłowo przygotowane: W praktyce windykacyjnej to właśnie jakość pierwszego pisma bardzo często decyduje o dalszym przebiegu sprawy. Nasza kancelaria świadczy kompleksową pomoc prawną na etapie przedsądowego dochodzenia należności, w szczególności w zakresie analizy stanu faktycznego, przygotowania skutecznych wezwań do zapłaty oraz opracowania strategii dalszych działań windykacyjnych. Profesjonalne wsparcie już na tym etapie pozwala często uniknąć postępowania sądowego lub istotnie zwiększa skuteczność dochodzenia roszczeń w razie konieczności skierowania sprawy na drogę sądową. Autorka: Milena Krogulec Asystentka radcy prawnego w Trans Lawyers Kancelaria Prawna
Proces odnawiania licencji transportowej – o czym warto pamiętać?
Licencja transportowa to decyzja administracyjna wydawana przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego albo właściwy organ samorządu terytorialnego, która uprawnia przedsiębiorcę do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Rodzaj wymaganej licencji zależy od charakteru przewozów oraz parametrów wykorzystywanych pojazdów. Zakres obowiązywania licencji transportowej Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego uprawnia do wykonywania przewozów wyłącznie na terytorium Polski, natomiast licencja wspólnotowa umożliwia realizację zarobkowych przewozów drogowych osób lub rzeczy na obszarze państw członkowskich Unii Europejskiej, a także stanowi podstawę do uzyskiwania zezwoleń na przewozy poza UE. Dokumenty te są wymagane przy przewozach zarobkowych wykonywanych pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony lub pojazdami przystosowanymi do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Okres obowiązywania licencji transportowej Licencja wspólnotowa wydawana jest na czas określony, maksymalnie do 5 lub 10 lat, a jej wykonywanie wymaga zgłoszenia każdego pojazdu i uzyskania odpowiedniego wpisu. Proces odnawiania licencji transportowej stanowi istotny element systemu nadzoru administracyjnego nad rynkiem transportu drogowego. Jego celem nie jest wyłącznie formalna kontrola przedsiębiorców, lecz zapewnienie, aby działalność transportowa była wykonywana w sposób bezpieczny, profesjonalny i zgodny z interesem publicznym. Analiza obowiązujących regulacji wskazuje, że procedura ta pełni funkcję równoważącą pomiędzy ochroną wolności gospodarczej a potrzebą zapewnienia wysokich standardów wykonywania usług transportowych. Podstawy prawne odnawiania licencji transportowej Podstawowym aktem prawa Unii Europejskiej regulującym zasady dostępu do zawodu przewoźnika drogowego jest Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady, które ustanawia wspólne warunki wykonywania zawodu przewoźnika drogowego. Rozporządzenie to wprowadza przesłanki, których spełnienie jest konieczne zarówno dla uzyskania, jak i utrzymania licencji transportowej: Na gruncie prawa polskiego regulacje te zostały wdrożone przede wszystkim poprzez ustawę z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, która określa tryb wydawania, zmiany, cofania oraz odnawiania licencji transportowych, a także kompetencje właściwych organów administracji publicznej. Charakter prawny licencji transportowej i jej odnawiania Licencja transportowa ma charakter decyzji administracyjnej konstytutywnej, warunkującej możliwość legalnego wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Odnawianie licencji nie stanowi automatycznego przedłużenia jej obowiązywania, lecz jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ponowna ocena spełniania ustawowych przesłanek przez przedsiębiorcę. W doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że procedura odnawiania licencji pełni funkcję kontrolną i prewencyjną, zapobiegając dalszemu wykonywaniu działalności przez podmioty, które utraciły zdolność do spełniania wymogów regulacyjnych. Przebieg postępowania w sprawie odnawiania licencji Postępowanie w sprawie odnawiania licencji transportowej wszczynane jest na wniosek przedsiębiorcy, który powinien zostać złożony przed upływem okresu obowiązywania dotychczasowej licencji. Właściwym organem w zależności od zakresu działalności jest m.in. Główny Inspektor Transportu Drogowego lub odpowiedni organ jednostki samorządu terytorialnego.W toku postępowania organ administracji dokonuje weryfikacji, czy przedsiębiorca nadal spełnia wszystkie przesłanki wymagane do wykonywania działalności transportowej. Obejmuje to w szczególności: Postępowanie to prowadzone jest zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, w tym zasadą praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadą proporcjonalności. Skutki prawne odmowy odnowienia licencji Odmowa odnowienia licencji transportowej skutkuje utratą prawa do wykonywania działalności transportowej po upływie terminu ważności dotychczasowej licencji. Decyzja odmowna ma charakter decyzji administracyjnej, od której przysługuje stronie środek zaskarżenia w postaci odwołania, a następnie skargi do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że odmowa odnowienia licencji musi być należycie uzasadniona i oparta na rzetelnie ustalonym stanie faktycznym, gdyż ingeruje w konstytucyjnie chronioną wolność działalności gospodarczej. O czym warto pamiętać przy odnawianiu licencji transportowej? Termin złożenia wniosku Jednym z kluczowych elementów procesu odnawiania licencji transportowej jest dochowanie terminu. Wniosek powinien zostać złożony przed upływem okresu ważności dotychczasowej licencji. Złożenie wniosku po terminie może skutkować koniecznością przeprowadzenia postępowania od podstaw, a w skrajnych przypadkach przerwą w legalnym wykonywaniu działalności transportowej. Kompletny i aktualny wniosek Należy upewnić się, że wniosek: Braki formalne powodują wezwania do uzupełnienia dokumentacji, co wydłuża postępowanie. Spełnianie warunków dostępu do zawodu przewoźnika Odnawianie licencji nie ma charakteru automatycznego. Organ każdorazowo bada, czy przedsiębiorca nadal spełnia ustawowe przesłanki, w szczególności: a) Dobra reputacja Należy zwrócić uwagę m. in. na brak prawomocnych skazań za przestępstwa wskazane w przepisach, historię naruszeń przepisów transportowych, czasu pracy kierowców czy bezpieczeństwa ruchu drogowego. b) Zdolność finansowa Przedsiębiorca musi wykazać posiadanie środków finansowych w wysokości wymaganej przepisami (na pierwszy i każdy kolejny pojazd). Do częstych problemów należą nieaktualne dokumenty finansowe. c) Kompetencje zawodowe Należy upewnić się, że osoba zarządzająca transportem nadal spełnia wymogi ustawowe, certyfikat kompetencji zawodowych jest ważny, forma zatrudnienia lub powiązania z przedsiębiorcą jest zgodna z przepisami. d) Rzeczywista i stała siedziba Organ może zweryfikować, czy przedsiębiorca faktycznie dysponuje zapleczem organizacyjnym, dokumentacją oraz bazą eksploatacyjną. Aktualność dokumentów i zaświadczeń Wszystkie załączniki do wniosku powinny być aktualne na dzień złożenia wniosku, zgodne z obowiązującymi przepisami, czytelne i kompletne. W praktyce problematyczne bywają zaświadczenia o niekaralności lub dokumenty finansowe sporządzone na nieaktualny okres. Opłaty administracyjne Należy pamiętać o uiszczeniu opłaty za odnowienie licencji brak opłaty lub inne błędy formalne mogą skutkować wezwaniem do uzupełnienia braków. Ciągłość wykonywania działalności Warto zadbać o to, aby licencja nie wygasła przed wydaniem nowej decyzji, a przedsiębiorca nie wykonywał przewozów bez ważnej licencji, ponieważ grozi to wysokimi karami administracyjnymi. Środki odwoławcze W przypadku odmowy odnowienia licencji należy pamiętać, że decyzja podlega zaskarżeniu. Przedsiębiorcy przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Uzasadnienie decyzji powinno być dokładnie przeanalizowane pod kątem naruszeń prawa materialnego lub procesowego.
Kolizja z owcą na Wyspach Owczych – odpowiedzialność przewoźnika, obowiązki po zdarzeniu drogowym oraz wymogi ubezpieczenia OC
Specyfika transportu drogowego na Wyspach Owczych Transport drogowy realizowany na Wyspach Owczych wymaga od przewoźników znacznie większej ostrożności niż w większości krajów europejskich. Specyfika tego regionu polega nie tylko na trudnych warunkach atmosferycznych, wąskich drogach i zmiennej pogodzie, lecz przede wszystkim na powszechnej obecności zwierząt gospodarskich, które poruszają się swobodnie po drogach publicznych. Owce są integralną częścią lokalnego krajobrazu i nie są w żaden szczególny sposób odseparowane od infrastruktury drogowej. W praktyce oznacza to, że ryzyko kolizji z owcą jest realne, częste oraz – co istotne – prawnie relewantne. Status prawny owcy i model odpowiedzialności za kolizję Wielu przewoźników traktuje takie zdarzenia jako drobne incydenty losowe, tymczasem w świetle obowiązujących przepisów oraz praktyki ubezpieczeniowej potrącenie owcy może rodzić daleko idące konsekwencje finansowe i prawne. Kluczowe znaczenie ma tu odmienny niż w Europie kontynentalnej model odpowiedzialności, w którym to kierujący pojazdem – a pośrednio przewoźnik – bardzo często ponosi ciężar odpowiedzialności za powstałą szkodę. Na Wyspach Owczych owca ma status zwierzęcia gospodarskiego, stanowiącego własność prywatną konkretnego właściciela. Nie jest to zwierzę dzikie, za którego zachowanie nikt nie odpowiada. Jakie koszty może obejmować odszkodowanie za potrąconą owcę? W praktyce oznacza to, że w razie kolizji z owcą właściciel zwierzęcia może dochodzić odszkodowania obejmującego nie tylko wartość rynkową zwierzęcia, lecz również inne szkody pośrednie. W zależności od okoliczności mogą to być koszty leczenia weterynaryjnego, koszty utylizacji, a nawet utracone korzyści związane z hodowlą, jeżeli owca miała szczególną wartość hodowlaną. Odpowiedzialność cywilna, administracyjna i karna kierowcy Odpowiedzialność przewoźnika w takim przypadku ma w przeważającej mierze charakter cywilny, jednak nie należy lekceważyć również potencjalnych konsekwencji administracyjnych i karnych. Kierowca, który potrąci owcę, ma bezwzględny obowiązek zatrzymania pojazdu i podjęcia odpowiednich działań. Opuszczenie miejsca zdarzenia traktowane jest bardzo surowo i może być kwalifikowane analogicznie do ucieczki z miejsca wypadku drogowego. Prawidłowe postępowanie po zdarzeniu drogowym Prawidłowe zachowanie po kolizji ma kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy. Kierowca powinien zabezpieczyć miejsce zdarzenia, nie dopuścić do powstania kolejnych zagrożeń oraz niezwłocznie powiadomić lokalne służby. Na Wyspach Owczych standardem jest zgłoszenie zdarzenia policji, która następnie podejmuje działania w celu ustalenia właściciela zwierzęcia. Samodzielne „usunięcie problemu” przez kierowcę, bez udziału służb, jest błędem, który bardzo często skutkuje odmową wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela. Nie mniej istotna jest dokumentacja zdarzenia. W praktyce likwidacyjnej to właśnie brak dowodów bywa największym problemem przewoźników. Zdjęcia miejsca zdarzenia, uszkodzeń pojazdu, położenia zwierzęcia, a także notatka policyjna i dane świadków mogą przesądzić o tym, czy ubezpieczyciel uzna roszczenie. Bez tych elementów przewoźnik naraża się na długotrwałe spory oraz możliwość regresu ze strony ubezpieczyciela. Ubezpieczenie OC a szkody wyrządzone zwierzętom gospodarskim Kwestia ubezpieczenia OC na Wyspach Owczych zasługuje na szczególną uwagę. Choć wiele polis komunikacyjnych zawieranych w krajach Unii Europejskiej obejmuje szeroki zakres terytorialny, nie każda z nich automatycznie zapewnia pełną ochronę w przypadku szkód wyrządzonych zwierzętom gospodarskim na tym obszarze. Kluczowe znaczenie ma nie tylko zakres terytorialny, lecz również definicja szkody oraz wyłączenia odpowiedzialności. W praktyce zdarzają się sytuacje, w których ubezpieczyciel kwestionuje swoją odpowiedzialność, powołując się na naruszenie obowiązków przez kierowcę lub brak zgłoszenia zdarzenia właściwym służbom. Dodatkowym problemem jest wycena szkody. Wartość owcy nie zawsze jest oczywista, a właściciele zwierząt często przedstawiają wyceny znacznie przekraczające standardowe stawki rynkowe, argumentując to szczególnymi cechami hodowlanymi. W takich sytuacjach brak wsparcia prawnego może prowadzić do zawarcia niekorzystnych ugód lub do bezpodstawnego uznania wygórowanych roszczeń. Opóźnienia, odpowiedzialność kontraktowa i brak siły wyższej Nie można również pominąć wpływu kolizji z owcą na realizację umowy przewozu. Opóźnienie wynikające ze zdarzenia drogowego może rodzić odpowiedzialność kontraktową wobec zleceniodawcy. Wbrew powszechnemu przekonaniu potrącenie zwierzęcia gospodarskiego na Wyspach Owczych rzadko uznawane jest za siłę wyższą. Obecność owiec na drogach jest bowiem zjawiskiem powszechnym i przewidywalnym, a przewoźnik powinien uwzględniać to ryzyko w planowaniu trasy i czasu przejazdu. Jak ograniczyć ryzyko prawne przewoźnika Z perspektywy praktyki transportowej kluczowe znaczenie ma odpowiednie przygotowanie zarówno firmy transportowej, jak i kierowców. Szkolenia z zakresu lokalnych realiów, jasne procedury postępowania po kolizji oraz weryfikacja zakresu ubezpieczenia OC przed wjazdem na Wyspy Owcze mogą znacząco ograniczyć ryzyko poważnych konsekwencji finansowych. W wielu przypadkach decydujące okazuje się również szybkie skorzystanie z pomocy prawnej, zwłaszcza gdy pojawiają się spory z właścicielem zwierzęcia lub ubezpieczycielem. Podsumowanie Jak można zauważyć , kolizja z owcą na Wyspach Owczych nie jest zdarzeniem błahym ani marginalnym. Jest to realne ryzyko transportowe, które wymaga świadomego i profesjonalnego podejścia. Brak wiedzy o lokalnych regulacjach, nieprawidłowa reakcja kierowcy lub niewłaściwe ubezpieczenie mogą prowadzić do poważnych strat finansowych i sporów prawnych. W warunkach transportu międzynarodowego to właśnie znajomość takich szczegółowych, lokalnych zagrożeń często decyduje o bezpieczeństwie prawnym przewoźnika.
Jakie błędy w zakresie transportu odpadów są najkosztowniejsze? Wybrane przypadki.
Transport odpadów jest segmentem działalności, w którym należy zachować szczególną ostrożność w zakresie zmian legislacyjnych. Najdroższe błędy wynikają najczęściej z niedochowania wymogów prawa administracyjnego, co naraża przewoźnika na dotkliwe sankcje, których nałożenie oderwane jest od tego czy przewoźnik ponosi winę za ich zaistnienie, a nawet w przypadku braku jakichkolwiek negatywnych skutków dla środowiska czy społeczeństwa. Konieczne jest przy tym wskazanie, że mimo obciążenia karą administracyjną, nie uratujemy się przed kosztem usuwania szkód środowiskowych czy wszelkich innych następstw naruszeń przepisów administracyjnych. Pod uwagę należy brać także potencjalną utratę reputacji i inne koszty okołobiznesowe. Transport bez wymaganego wpisu do Rejestru Bazy danych o odpadach i karty przekazania odpadów Za odpady możemy odpowiadać przede wszystkim, gdy nimi gospodarujemy. Przez gospodarowanie odpadami rozumie się: „zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, w tym nadzór nad takimi działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów”. Definicja ta ma charakter szeroki i funkcjonalny, obejmując nie tylko czynności materialne, lecz także element nadzoru oraz odpowiedzialności za cały cykl postępowania z odpadami. Transport nie jest zatem czynnością pomocniczą wobec gospodarowania odpadami, lecz jego autonomicznym i równorzędnym elementem. Co więcej, przewoźnik spełnia również definicje posiadacza odpadów, z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach jako: „wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która faktycznie włada odpadami”. W orzecznictwie i doktrynie jednolicie przyjmuje się, że faktyczne władztwo nad odpadami, choćby czasowe, przesądza o uzyskaniu statusu posiadacza odpadów. Przewoźnik, który przyjmuje odpady do przewozu i sprawuje nad nimi pieczę w czasie transportu, niewątpliwie spełnia tę przesłankę. W konsekwencji każdy podmiot wykonujący transport odpadów, niezależnie od tytułu prawnego do ładunku, wchodzi w reżim ustawy i podlega wynikjącym z niej obowiązkom oraz odpowiedzialności. Najczęstszymi błędami pojawiającymi się przy przewozie odpadów jest brak wpisu przedsiębiorcy do Rejestru BDO, brak sporządzenia Karty Przekazania Odpadów przed transportem, umieszczenie numeru rejestrowego na dokumentach, czy też brak umieszczenia tabliczki o odpowiednich wymiarach z przodu i z tyłu pojazdu. Problematyczna może też być klasyfikacja odpadu, chociaż tej najczęściej nie dokonuje sam przewoźnik. Transport „towarów wrażliwych” (SENT) System SENT (System Elektronicznego Nadzoru Transportu) jest narzędziem stworzonym w Polsce, aby monitorować przewóz tzw. towarów wrażliwych. Obowiązek zgłoszenia do systemu spoczywa na podmiotach realizujących przewóz towarów na terytorium Polski, zarówno w przypadku transportu krajowego, jak i międzynarodowego. SENT pozwala organom administracyjnym na kontrolowanie przewozu w czasie rzeczywistym, w celu minimalizacji ryzyka wystąpienia oszustw podatkowych. Do towarów wrażliwych możemy zaliczyć m.in.: paliwa (benzyna, olej napędowy, LPG), alkohol skażony, wyroby tytoniowe czy właśnie odpady. Praktyczną przykładową karą administracyjną w sztywnej wysokości 20.000,00 zł będzie naruszeniem polegające na przy braku głoszeniu przewozu do systemu czy też brak stawiennictwa na kontroli w miejscu i czasie wskazanym przez organy administracyjne. Mniejszą o połowę karę nakłada się na przewoźnika, który co prawda zgłosi przewóz w systemie, lecz wskaże w nim dane niezgodne z rzeczywistością (inne niż dotyczące samego przedmiotu przesyłki), np. poda błędny numer rejestracyjny pojazdu. Klasyfikacja odpadu Problematyczna może też być klasyfikacja odpadu, chociaż tej najczęściej nie dokonuje sam przewoźnik. Klasyfikacja odpadu nie ma charakteru wyłącznie ewidencyjnego, lecz stanowi element konstytutywny legalności całego procesu gospodarowania odpadami, w tym ich transportu. Przewoźnik, jako posiadacz odpadów w czasie transportu, ponosi odpowiedzialność administracyjną za transport odpadów sklasyfikowanych niezgodnie z rzeczywistością, nawet jeśli klasyfikacji dokonał wytwórca. Jest to kwestia szczególnie istotna w kontekście towarów niebezpiecznych (ADR). Błędna klasyfikacja odpadu może skutkować jednoczesnym naruszeniem ustawy o odpadach (transport odpadów sklasyfikowanych nieprawidłowo), ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych (naruszenia ADR), Prawa ochrony środowiska (zagrożenie lub szkoda w środowisku). W efekcie jeden transport może prowadzić do kilku niezależnych kar administracyjnych, odpowiedzialności karnej kierowcy i osoby zarządzającej, obowiązku pokrycia kosztów usunięcia szkód środowiskowych. Autor: Łukasz Strzelczyk Radca prawny w Trans Lawyers Kancelaria Prawna
Zezwolenie a licencja transportowa: co jest potrzebne, by jeździć po polskich i zagranicznych drogach?
Planujesz otworzyć firmę transportową lub właśnie stoisz u progu kariery spedytora? Prawo w Polsce i Unii Europejskiej nakłada na przedsiębiorców transportowych szereg obowiązków, a jednym z najważniejszych jest uzyskanie odpowiednich uprawnień. Zastanawiasz się, co jest potrzebne do wykonywania transportów krajowych, a co do transportów międzynarodowych? Kluczową kwestią jest zrozumienie różnicy między zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego a licencją transportową. Choć brzmią podobnie, ich rola i zakres zastosowania są zupełnie inne. Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego: Twój pierwszy krok Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego to podstawowy dokument, który musisz uzyskać, aby móc legalnie prowadzić firmę transportową. To uprawnienie jest niezbędne do wykonywania transportu drogowego rzeczy lub osób na terenie Polski. Ważna uwaga: Często w branżowej nomenklaturze i potocznych rozmowach to zezwolenie opisuje się jako „licencję krajową”, co wprowadza duże zamieszanie terminologiczne. Pamiętaj, że formalnie i prawnie, aby prowadzić działalność transportową, najpierw musisz uzyskać właśnie zezwolenie. Zezwolenie potwierdza, że Twoja firma spełnia wszystkie wymogi formalne, w tym: Zezwolenie jest wydawane przez Starostwo Powiatowe lub Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD) i jest kluczowe, jeśli chcesz założyć firmę transportową krok po kroku i działać na rynku krajowym. Licencja transportowa: Brama do transportu międzynarodowego i inne rodzaje W przeciwieństwie do zezwolenia, licencja transportowa jest niezbędna do wykonywania międzynarodowych przewozów drogowych. W Polsce najczęściej występuje w formie licencji wspólnotowej, która umożliwia świadczenie usług transportowych na terenie wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Bez tego dokumentu nie możesz legalnie przekraczać granic. Uzyskanie licencji wspólnotowej wiąże się z koniecznością spełnienia podobnych, ale bardziej rygorystycznych, wymogów co do zezwolenia, w tym wykazania jeszcze lepszej struktury organizacyjnej firmy transportowej. Organem odpowiedzialnym za wydawanie licencji wspólnotowych jest Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD). Warto pamiętać, że oprócz licencji wspólnotowej (na przewóz międzynarodowy) w polskim prawie występują także inne rodzaje licencji transportowych, których nie należy mylić z zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika. Należą do nich między innymi: Jak zacząć: od zezwolenia do licencji Proces otwarcia firmy transportowej może wydawać się skomplikowany, ale właściwie przygotowany plan pomoże Ci przejść przez niego sprawnie. Pamiętaj, że każdy z tych dokumentów jest kluczowy dla legalnego działania Twojej firmy. Zaniedbanie formalności może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym wysokich kar finansowych. Podsumowanie Choć pojęcia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego a licencja bywają mylone, a zezwolenie bywa niepoprawnie nazywane „licencją krajową”, ich rozróżnienie jest fundamentalne. Autorka: Martyna JarczykPrawnik w Trans Lawyers Kancelaria Prawna
Akredytacja Border Force – jakie daje korzyści i dlaczego jest potrzebna w transporcie?
Transport drogowy do Wielkiej Brytanii od lat wiąże się z dużym ryzykiem – nie tylko biznesowym, ale i prawnym. Jednym z największych zagrożeń są kary nakładane przez brytyjskie władze (Civil Penalties), np. w przypadku wykrycia nielegalnych imigrantów w pojeździe. Aby zmniejszyć to ryzyko i ułatwić życie przewoźnikom, wprowadzono Civil Penalty Accreditation Scheme, czyli program akredytacji prowadzony przez Border Force. Czym jest akredytacja Border Force? Akredytacja to dobrowolny program skierowany do firm transportowych i przewoźników, którzy regularnie obsługują przewozy do Wielkiej Brytanii.Przystępując do niego, przewoźnik zobowiązuje się do wdrożenia odpowiednich procedur bezpieczeństwa i kontroli pojazdów, a w zamian: buduje reputację solidnego partnera w oczach kontrahentów i organów brytyjskich. Dlaczego to ważne? Kary za przewóz nielegalnych imigrantów do Wielkiej Brytanii są wysokie – mogą wynosić nawet do 10 000 funtów za każdego nielegalnie próbującego przekroczyć granice kraju. Co więcej, kara nakładana jest zarówno na kierowcę, jak i firmę, a sama firma solidarnie odpowiada za karę swojego pracownika. Nawet jeśli do zdarzenia doszło bez winy przewoźnika, organy mogą nałożyć sankcję. Akredytacja daje szansę na realne ograniczenie ryzyka finansowego, bo jest dowodem, że przewoźnik: reaguje na próby nielegalnego wtargnięcia do pojazdu. Kto może się ubiegać o akredytację? Program jest otwarty dla przewoźników drogowych wykonujących transport do Wielkiej Brytanii, a co najważniejsze, przystąpienie do niego jest bezpłatne. Nie ma znaczenia, czy firma jest zarejestrowana w Wielkiej Brytanii, czy jej siedziba znajduje się w innym państwie. Kluczowe jest spełnienie wymagań Border Force, które dotyczą przede wszystkim: szkolenia kierowców i pracowników. Jak wygląda procedura? W celu przyznania akredytacji firma, lub jej pełnomocnik, składa wniosek do działu Civil Penalty Accreditation Scheme (CPAS). Należy jednak przygotować się na to, że jest to proces żmudny i czasochłonny, a Border Force dokładnie weryfikuje złożone dokumenty. Wniosek i procedura w liczbach: Ważne: Akredytacja jest ważna przez określony czas i podlega odnowieniu. Podsumowanie Akredytacja Border Force to narzędzie, które może realnie ochronić firmę transportową przed wysokimi karami i stratami. Choć program jest dobrowolny, warto go traktować jako inwestycję w bezpieczeństwo biznesu. Przewoźnicy, którzy wdrożą odpowiednie procedury i uzyskają akredytację, zyskują nie tylko spokój prawny, ale także lepszą pozycję na rynku transportowym. Jakie są korzyści w praktyce? Autorka: Milena Krogulec Asystentka radcy prawnego w Trans Lawyers
Zabezpieczenie roszczenia – jak może pomóc wierzycielowi?
Instytucja zabezpieczenia jest mechanizmem ochrony wierzyciela funkcjonującym w polskiej procedurze cywilnej. Objawia się poprzez tymczasową ingerencję Sądu w daną sytuację. Metoda tej ingerencji zależy m.in. od rodzaju zabezpieczanego roszczenia, jednak celem jego wykonania jest umożliwienie wykonania orzeczenia jakie w przyszłości może zostać wydane w sprawie. Jej funkcją jest zatem zapewnienie, że prawomocny wyrok, przez upływ czasu bądź bezprawne działania poszczególnych osób, nie straci rzeczywistego znaczenia dla strony. Zabezpieczenie roszczenia – czym jest i kiedy jest przydatne? Przykładowo, jeżeli wierzyciel dochodzi zapłaty dużej sumy pieniężnej, a dłużnik zaczyna zbywać majątek, to wykonanie zabezpieczenia może temu skutecznie przeciwdziałać, „zamrażając” określone aktywa poprzez wprowadzenie ograniczenia w rozporządzaniu nimi. W praktyce sąd może zastosować zarówno środki o charakterze majątkowym (np. zajęcie rachunków bankowych, wpis ostrzeżenia o zakazie zbywania nieruchomości do księgi wieczystej), jak i niemajątkowym (np. zakaz korzystania z określonego prawa). Dzięki temu zakres zastosowania instytucji zabezpieczenia jest bardzo szeroki i obejmuje nie tylko spory gospodarcze, ale też rodzinne czy pracownicze. Kiedy możemy domagać się zabezpieczenia roszczenia przez sąd? Zgodnie z art. 730 § 1 KPC, zabezpieczenia można żądać w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny. Uprawdopodobnienie roszczenia Pierwszym warunkiem udzielenia zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie roszczenia. Wierzyciel nie musi przedstawiać pełnych i niepodważalnych dowodów, wystarczy wskazanie takich faktów i dowodów, które czynią roszczenie wiarygodnym. Przykładowo, w sprawie o zapłatę mogą to być potwierdzenia dostaw, list przewozowy, korespondencja mailowa czy umowa. Wykazanie interesu prawnego Drugą przesłanką jest wykazanie interesu prawnego. Zasadą jest, że interes prawny zaistnieje, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego orzeczenia albo w inny sposób uniemożliwi osiągnięcie celu postępowania. Przykładem dowodu na taką okoliczność może być informacja od dłużnika, że ma nieprzewidziane trudności z płynnością finansową. Co istotne, ustawodawca wprowadził jednak wyjątek w art. 730¹ § 2¹ KPC. Zgodnie z tym przepisem, istnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia domniemywa się, jeżeli żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące. W takich przypadkach samo uprawdopodobnienie roszczenia jest wystarczające, co w przypadku branży TSL nie powinno stanowić problemu. Kto i jak wykonuje zabezpieczenie? Wydanie przez sąd postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia to tylko pierwszy krok. Samo postanowienie nie zabezpiecza jeszcze faktycznie naszych interesów. W praktyce wykonanie zabezpieczenia realizowane jest co do zasady przez komornika sądowego. Skoro i tak skupiamy się na roszczeniach z transakcji handlowych, warto podkreślić, że ustawa przewiduje zamknięty katalog możliwych sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, m.in.: W przypadku roszczeń niepieniężnych sąd może np.: Kto ponosi koszty zabezpieczenia? Wstępnie koszty ponosi wierzyciel. Zasadą jest, że wniosek o zabezpieczenie podlega opłacie sądowej, lecz zawierając wniosek o udzielenie zabezpieczenia w ramach samego pozwu, wystarczy sama opłata sądowa od pozwu. Po uzyskaniu postanowienia sądu, w toku wykonywania zabezpieczenia mogą powstać dodatkowe koszty związane z działaniami komornika, m.in. opłata. Są one traktowane jako wydatki tymczasowe. Ostatecznie jednak, zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, koszty zabezpieczenia obciążają stronę przegrywającą spór. Tym samym, jeżeli wierzyciel wygra sprawę, dłużnik będzie zobowiązany do zwrotu wszystkich kosztów poniesionych w związku z zabezpieczeniem, o ile złożono w toku procesu odpowiedni wniosek. Dlaczego warto korzystać z zabezpieczenia? Przede wszystkim zabezpieczenie pozwala chronić majątek dłużnika przed nim samym, np. przed ukrywaniem lub celowym wyzbywaniem się aktywów. Warto pamiętać, że przelew środków zgromadzonych na rachunku bankowym może zostać wykonany w ciągu kilku sekund. Wykonanie zabezpieczenia zanim dłużnik otrzyma pozew uniemożliwia mu ten ruch na wstępie. Warto pamiętać, że przelew środków zgromadzonych na rachunku bankowym może zostać wykonany w ciągu kilku sekund. Wykonanie zabezpieczenia zanim dłużnik otrzyma pozew uniemożliwia mu ten ruch na wstępie. Autor: Łukasz StrzelczykRadca prawny w Trans Lawyers
Problemy z windykacją należności w przypadku śmierci dłużnika lub jego wyjazdu za granicę.
Windykacja należności w branży transportowej wiąże się z wieloma trudnościami praktycznymi i prawnymi. Szczególnie złożone są sytuacje, gdy dłużnik umrze albo na stałe lub czasowo przebywa poza granicami kraju. W takich przypadkach wierzyciel musi korzystać z instrumentów prawa spadkowego oraz przepisów prawa unijnego i międzynarodowego dotyczącego dochodzenia wierzytelności. Case study: Polski przewoźnik wykonał usługę transportową na rzecz kontrahenta – jednoosobowej firmy spedycyjnej z siedzibą w województwie śląskim. Po dostarczeniu towaru wystawił fakturę, jednak należność (12 000 zł) nie została uregulowana. Kilka tygodni później właściciel firmy dłużnika zmarł. Przewoźnik dowiedział się o tym dopiero podczas próby złożenia pozwu do sądu – postępowanie zostało umorzone. Zgodnie z art. 922 k.c. roszczenie jednak nie wygasło, ale konieczne było ustalenie spadkobierców. Po kilku miesiącach przeprowadzono postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku. Dwaj spadkobiercy przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co ograniczyło odpowiedzialność do wartości majątku zmarłego. W efekcie przewoźnik odzyskał jedynie część wierzytelności. Skutki śmierci dłużnika Zgodnie z art. 922 § 1 k.c., prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców. Oznacza to, że śmierć dłużnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązań pieniężnych. Spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe w następujący sposób: Konsekwencje dla wierzyciela – Mając powyższe na względzie, wierzyciel każdorazowo musi: W praktyce postępowania spadkowe trwają długo, a wierzyciel narażony jest na dodatkowe koszty i konieczność udziału w kilku procedurach jednocześnie. Wyjazd dłużnika za granicę Case study: W innej sprawie przewoźnik dochodził zapłaty za fracht w wysokości 8 500 zł. Okazało się, że dłużnik – właściciel firmy spedycyjnej – przeprowadził się do Niemiec i tam założył inną działalność gospodarczą. Pozew został wniesiony w Polsce, a doręczenie pozwu odbyło się zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2020/1784. Po uzyskaniu prawomocnego nakazu zapłaty przewoźnik, korzystając z rozporządzenia Bruksela I bis, skierował sprawę do egzekucji w Niemczech. Procedura trwała znacznie dłużej niż standardowa egzekucja w Polsce, ale finalnie udało się odzyskać całą kwotę wraz z odsetkami. Problemy pojawiają się także w sytuacji, gdy dłużnik zmienia miejsce zamieszkania i przebywa poza własnym miejscem zamieszkania / zameldowania, a nawet poza terytorium Polski. Coraz częściej kontrahenci z branży transportowej “długotrwale” wyjeżdżają za granicę Doręczenia pism procesowych Problemy z doręczeniem korespondencji – polski sąd nie może skutecznie doręczyć pism procesowych, jeśli adres dłużnika nie jest znany lub przebywa on w kraju, który nie współpracuje w tym zakresie. I o ile dochodzenie należności wobec spółki raczej nie powinno być problemem, gdyż oficjalny adres jej siedziby znajduje się w KRS, to w zakresie dłużników prowadzących JDG prowadzący sprawę sąd może mieć zastrzeżenia wobec podanego adresu i żądać od wierzyciela potwierdzenia komorniczego doręczenia na aktualny adres zamieszkania. Zgodnie z art. 1135 k.p.c., doręczeń dokonuje się zgodnie z przepisami międzynarodowymi. W ramach Unii Europejskiej zastosowanie ma rozporządzenie (UE) 2020/1784 w sprawie doręczania pism sądowych, które ułatwia transgraniczne doręczenia. Poza UE konieczne jest korzystanie z konwencji międzynarodowych (np. Konwencja haska z 1965 r.). Egzekucja komornicza za granicą Konieczne może być prowadzenie postępowania egzekucyjnego w innym państwie. Na terenie UE wierzycielowi ułatwia to m.in. europejski nakaz zapłaty czy rozporządzenia o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń sądowych. Poza Unią – procedury są bardziej skomplikowane i zależą od umów międzynarodowych. Niemniej, nadal wymaga to ustalenia adresu zamieszkania dłużnika, co nie zawsze jest proste, a czasem wymaga wsparcia na przykład detektywa, co naturalnie wiąże się z dodatkowymi kosztami. I właśnie te dodatkowe koszty i czas – konieczność tłumaczeń dokumentów, angażowania zagranicznych prawników i dłuższe postępowania zwiększają ryzyko nieopłacalności egzekucji. Podsumowując, na terenie UE wierzyciel ma do dyspozycji m.in.: Poza granicami Unii postępowanie egzekucyjne jest znacznie trudniejsze i zależy od umów bilateralnych zawartych przez Polskę z danym państwem. W wielu przypadkach konieczne jest wszczynanie lokalnego procesu sądowego, co wiąże się z dodatkowymi kosztami i czasem. Wnioski praktyczne dla wierzycieli Podsumowanie Windykacja należności po śmierci dłużnika lub jego wyjeździe za granicę to obszary wymagające szczególnej uwagi i wiedzy prawniczej. Procedury są złożone, a czas i koszty często działają na niekorzyść wierzyciela. Dlatego tak istotne jest odpowiednie zabezpieczenie interesów jeszcze przed zawarciem umowy i szybkie podejmowanie działań, gdy pojawiają się pierwsze trudności z płatnościami. Autorka: Ewa Sławińska-Ziaja Radca prawny w Trans Lawyers
Elektroniczny list przewozowy (e-CMR) i rozporządzenie eFTI – kiedy cyfrowa dokumentacja stanie się codziennością w transporcie?
Tradycyjny list przewozowy CMR – od dokumentu papierowego do cyfrowego List przewozowy CMR, jako podstawowy dokument w transporcie drogowym, od dziesięcioleci pełni funkcję nie tylko dowodową w relacjach między przewoźnikiem, nadawcą a odbiorcą, lecz także organizacyjną i rozliczeniową, będąc nieodzownym elementem każdego procesu przewozowego. Przez lata jego papierowa postać traktowana była jako jedyna pełnoprawna forma, odpowiadająca wymogom dowodowym i formalnym, co utrwaliło w praktyce przekonanie, że jedynie dokument fizycznie opatrzony podpisem i pieczęcią organu czy kontrahenta może służyć jako wiarygodny dowód wykonania zobowiązania. e-CMR w praktyce – cyfrowy list przewozowy w transporcie drogowym Ale idzie nowe. Postępująca cyfryzacja procesów gospodarczych, przyspieszona dodatkowo przez rozwój usług e-commerce oraz rosnącą presję na efektywność kosztową i czasową w branży TSL, nieuchronnie prowadzi do konieczności przekształcenia również sfery dokumentacji przewozowej. W tym właśnie kontekście pojawił się elektroniczny list przewozowy (e-CMR), którego ramy prawne na poziomie międzynarodowym wyznacza Protokół dodatkowy do Konwencji CMR, ratyfikowany wszak przez Polskę już w 2019 roku. Zasadnicze znaczenie tego aktu polega na uznaniu, że dokument elektroniczny posiada taką samą moc dowodową jak dokument papierowy, a zatem w obrocie prawnym i gospodarczym winien być traktowany równorzędnie z dotychczasowym, tradycyjnym nośnikiem. Ma to oczywiście znaczenie zarówno dla relacji cywilnoprawnych, w tym przede wszystkim dla potwierdzenia wykonania usługi transportowej, ale też w zakresie kontroli prawidłowości przewozów prowadzonych przez organy administracyjne poszczególnych krajów członkowskich. Problematyka e-CMR Problemem pozostaje jednak, że formalnie Protokół znajduje zastosowanie wyłącznie w transporcie międzynarodowym między państwami, które przystąpiły do jego postanowień, podczas gdy przewozy krajowe i kabotażowe nadal podlegają pod dokumenty wyłącznie papierowe, co w praktyce znacząco ogranicza jego zasięg oddziaływania. Innymi słowy, eCMR nie będzie działał dla przewozów międzynarodowych, o ile nie upowszechni się także w zakresie transportów kabotażowych i krajowych. Do tego dochodzą konserwatywne przyzwyczajenia rynku oraz ostrożne, by nie powiedzieć sceptyczne, podejście organów kontrolnych, które niejednokrotnie traktują dokument w wersji papierowej jako jedyną pełnoprawną formę dowodową. Rozporządzenie eFTI – jednolity system cyfrowych informacji transportowych w UE Niezależnie od oporu praktyki gospodarczej i pewnych nieścisłości w implementacji Protokołu dodatkowego, na poziomie prawa unijnego przyjęto rozwiązanie o charakterze systemowym, które docelowo obejmie całą branżę transportową. Chodzi mianowicie o Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1056 z dnia 15 lipca 2020 r. w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego, określane w skrócie jako rozporządzenie eFTI (Electronic Freight Transport Information). Rozporządzenie to, mające bezpośrednie zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich, ustanawia ramy prawne, które obligują właściwe organy administracji publicznej do uznawania informacji transportowych przekazywanych w formie elektronicznej, o ile przedsiębiorca zdecyduje się na ich przedstawienie w tej właśnie postaci. Co szczególnie istotne, eFTI nie ogranicza się do pojedynczych dokumentów – jak e-CMR – lecz tworzy zunifikowany system obejmujący wszelkie informacje regulacyjne wymagane w transporcie, począwszy od przewozu odpadów, poprzez materiały niebezpieczne, aż po procedury związane z dostępem do rynku przewozów międzynarodowych. Cel wdrożenia tego aktu prawnego wyłożono jasno w jego preambule: “Brak jednolitych ram prawnych na szczeblu Unii zobowiązujących właściwe organy do uznawania w postaci elektronicznej odpowiednich informacji dotyczących transportu towarowego, których dostarczenie jest wymagane przez przepisy jest uważany za główny powód braku postępów w kierunku uproszczenia i większej wydajności wymiany informacji możliwej dzięki dostępnym środkom elektronicznym. Uznawanie przez właściwe organy informacji w postaci elektronicznej ze wspólnymi specyfikacjami ułatwiłoby nie tylko komunikację między właściwymi organami a podmiotami gospodarczymi, ale pośrednio również rozwój jednolitej i uproszczonej komunikacji elektronicznej między przedsiębiorstwami w całej Unii. Doprowadziłoby to również do znacznych oszczędności kosztów administracyjnych dla podmiotów gospodarczych, w szczególności MŚP, które stanowią znaczną większość przedsiębiorstw transportowych i logistycznych w Unii.” Certyfikowane platformy eFTI i dostawcy usług – bezpieczeństwo danych Kluczowym elementem systemu eFTI są certyfikowane platformy eFTI oraz dostawcy usług eFTI, których zadaniem jest zapewnienie bezpiecznego, interoperacyjnego i zgodnego z unijnymi specyfikacjami przechowywania oraz udostępniania danych. Wymogi wobec tych podmiotów zostały szczegółowo określone w samym rozporządzeniu, a nadzór nad ich spełnianiem powierzono jednostkom akredytowanym zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 765/2008. W efekcie przedsiębiorcy uzyskają pewność, że korzystając z certyfikowanego rozwiązania, ich dane będą respektowane przez organy kontrolne w całej Unii Europejskiej, co ma niebagatelne znaczenie z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego i płynności prowadzenia działalności gospodarczej. Harmonogram wdrożenia eFTI – od formalnego wejścia w życie do pełnej operacyjności Choć rozporządzenie eFTI weszło w życie formalnie już w 2020 roku, jego stosowanie zostało odroczone do 21 sierpnia 2024 r., aby państwa członkowskie i przedsiębiorcy mieli czas na przygotowanie odpowiednich rozwiązań technicznych i organizacyjnych. Nie oznacza to jednak, że od tej daty cały system jest w pełni funkcjonalny. Rozporządzenie przewiduje bowiem, że organy publiczne zostaną zobligowane do uznawania danych elektronicznych dopiero 30 miesięcy po wejściu w życie aktów delegowanych i wykonawczych, które doprecyzowują szczegółowe zasady funkcjonowania platform eFTI i zakres wymaganych danych. Ponieważ akty te miały być przyjęte do lutego 2023 r., oznacza to, że faktyczny, powszechny obowiązek uznawania dokumentów cyfrowych przez administrację w państwach członkowskich pojawi się dopiero około 2026 roku. Do chwili obecnej w ramach wdrażania rozporządzenia eFTI opublikowane zostały trzy podstawowe akty prawne stanowiące fundament systemu: Publikacja kluczowych aktów dotyczących certyfikacji platform eFTI oraz wymagań technicznych dla dostawców usług wciąż się opóźnia, co przesuwa pełną operacyjność systemu na około 2027 rok. Początkowo planowano uruchomienie pierwszych platform wymiany danych już w październiku 2024 r. oraz obowiązek uznawania elektronicznych listów przewozowych przez organy kontrolne od sierpnia 2025 r. Znaczenie dla e-CMR i praktyki branży TSL Wprowadzenie rozporządzenia eFTI sprawia, że e-CMR przestaje być postrzegany jako odosobniona innowacja prawna czy technologiczna, a staje się częścią szerzej zakrojonego unijnego systemu cyfryzacji transportu. Można wręcz stwierdzić, że e-CMR będzie jednym z wielu dokumentów w ramach eFTI, a jego stosowanie nabierze rzeczywistego znaczenia dopiero wówczas, gdy organy administracji i kontroli zostaną zobowiązane do honorowania formy elektronicznej na równi z papierową. Dla przedsiębiorców oznacza to, że czas przejściowy do roku 2026 powinien być wykorzystany na stopniowe wdrażanie rozwiązań cyfrowych, testowanie platform, dostosowanie procedur księgowych i rozliczeniowych oraz zmianę mentalności pracowników i kontrahentów. Zyski w postaci szybszego obiegu informacji, łatwiejszego rozliczania zleceń, redukcji kosztów administracyjnych oraz zmniejszenia ryzyka utraty dokumentów stanowią bowiem realną przewagę konkurencyjną, której lekceważenie może okazać się kosztowne. Korzyści prawne i biznesowe cyfryzacji transportu Z mojej perspektywy, jako prawnika zajmującego
Szkoda ukryta podczas przewozu towarów – kto odpowiada i jak dochodzić roszczeń?
Szkoda ukryta w transporcie – jak ją udowodnić i zgłosić? Sprawdź terminy, procedury i skuteczne sposoby dochodzenia roszczeń od przewoźnika. Czym jest szkoda ukryta w transporcie? W praktyce transportu towarów, zarówno w obrocie krajowym, jak i międzynarodowym, częstym problemem jest tzw. szkoda ukryta – uszkodzenie lub ubytek towaru, który nie jest widoczny w momencie odbioru przesyłki, lecz ujawnia się dopiero po jej rozpakowaniu lub użyciu. Najczęstsze przykłady szkód ukrytych Opisując wskazane zjawisko, należy wprost zaznaczyć, że szkoda ukryta to sytuacja, w której mimo zachowania należytej staranności przez przewoźnika dochodzi do uszkodzenia przesyłki, niewidocznego przy jej odbiorze.Najczęściej są to: Ciężar dowodu i obowiązki odbiorcy Warto w tym miejscu podkreślić, że w odróżnieniu od szkód jawnych, szkody ukryte wymagają wykazania, iż powstały w okresie, gdy towar znajdował się pod pieczą przewoźnika, oraz że ich przyczyną nie było zastosowanie niewłaściwego rodzaju opakowania, dobranego przez nadawcę towaru. Jest to bardzo ważne w kontekście ciężaru dowodu gdyż to odbiorca musi wskazać, że szkoda powstała w czasie przewozu, a nie np. podczas magazynowania po dostawie. Jak zabezpieczyć swoje roszczenia? Aby zwiększyć szanse na pozytywne rozpatrzenie sprawy, warto: W przeciwnym wypadku przewoźnik może w dość łatwy sposób zwolnić się od odpowiedzialności za zaistniałe zdarzenie. Terminy zgłaszania szkód ukrytych Niezwykle istotne jest dotrzymanie terminów: W zakresie przewozów krajowych właściwą podstawą prawną będzie art. 76 ust. 3 ustawy prawo przewozowe , stanowiący iż : Natomiast w przypadku przewozów międzynarodowych właściwą podstawą prawną będzie art. 30 ust. 2 Konwencji CMR stanowiący iż : Procedura postępowania przy szkodach ukrytych Dlaczego profesjonalne podejście jest kluczowe? Jak można zauważyć szkoda ukryta podczas przewozu towarów to naprawdę spore wyzwanie zarówno pod kątem dowodowym, jak i proceduralnym. Skuteczne dochodzenie roszczeń wymaga szybkiego działania, znajomości przepisów oraz dyscypliny w zakresie dokumentowania szkody. Pomimo tego że to przewoźnik odpowiada za towar od chwili jego przyjęcia do wydania, to jednak na poszkodowanym spoczywa obowiązek wykazania, że szkoda powstała w tym czasie. Dlatego tak ważne jest profesjonalne podejście do sprawy, najlepiej wsparte wiedzą prawną, gdyż w sposób skokowy pozwala to zwiększyć szansę na uzyskanie należnego odszkodowania. Autor: Michał Krawczyk Aplikant radcowski w Trans Lawyers
