Odzyskiwanie należności pieniężnych w polskim systemie prawnym może być procesem czasochłonnym, jednak ustawodawca przewidział instrumenty umożliwiające wierzycielom szybkie i efektywne dochodzenie roszczeń. Odpowiedzią ustawodawcy na potrzebę usprawnienia postępowań o zapłatę jest postępowanie upominawcze, a w szczególności elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU), prowadzone przez tzw. eSąd. Instytucja ta pozwala wierzycielom na uzyskanie tytułu egzekucyjnego w relatywnie krótkim czasie, przy minimalnym zaangażowaniu formalnym i kosztowym. Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym Postępowanie upominawcze jest uproszczonym trybem rozpoznawania spraw o zapłatę, w którym sąd, na podstawie twierdzeń powoda zawartych w pozwie, może wydać nakaz zapłaty bez przeprowadzania rozprawy.  Zgodnie z art. 4801 § 1 KPC, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a w innych przypadkach – jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Głównym elementem tego trybu jest nakaz zapłaty, który sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym, bez przeprowadzania rozprawy i bez wysłuchania pozwanego. Nakaz ten zobowiązuje dłużnika do spełnienia świadczenia w terminie dwóch tygodni od doręczenia albo do wniesienia sprzeciwu. Brak sprzeciwu skutkuje uprawomocnieniem się nakazu zapłaty, który po nadaniu klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym i może następnie stanowić podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU) Szczególną odmianą postępowania upominawczego jest elektroniczne postępowanie upominawcze, uregulowane w art. 505²⁸–505³⁹ kodeksu postępowania cywilnego. Postępowanie to prowadzone jest wyłącznie przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny, przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego. EPU charakteryzuje się znacznym stopniem formalnego uproszczenia. Pozew składany jest wyłącznie w formie elektronicznej, bez konieczności załączania dokumentów, a opłata sądowa wynosi jedynie 1,25% wartości przedmiotu sporu, co czyni to postępowanie szczególnie atrakcyjnym dla podmiotów dochodzących roszczeń w sposób powtarzalny oraz przedsiębiorców. Sąd wydaje nakaz zapłaty wyłącznie na podstawie twierdzeń powoda, bez badania dowodów. Jeżeli pozwany nie wniesie sprzeciwu, nakaz zapłaty uzyskuje moc prawomocnego orzeczenia, co umożliwia szybkie skierowanie sprawy do egzekucji komorniczej. Z perspektywy powoda istotne znaczenie ma fakt, że ciężar procesowy w początkowej fazie postępowania jest ograniczony, a inicjatywa obronna przerzucona zostaje na pozwanego. Rola sprzeciwu i dalszy bieg sprawy Zgodnie z art. 505³⁶ § 1 KPC, wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty w EPU powoduje utratę mocy nakazu zapłaty, a sprawa przekazywana jest do sądu właściwego według zasad ogólnych. Na tym etapie postępowanie toczy się już w trybie „tradycyjnym”, z obowiązkiem przedstawienia dowodów na poparcie roszczenia. Dla wierzyciela oznacza to, że EPU stanowi skuteczny mechanizm selekcyjny: w przypadku dłużników biernych pozwala na szybkie uzyskanie tytułu wykonawczego, natomiast wobec dłużników aktywnie broniących się umożliwia przejście do postępowania zwykłego bez utraty dotychczasowych czynności procesowych, w szczególności w zakresie przerwania biegu przedawnienia. Znaczenie EPU w windykacji należności Elektroniczne postępowanie upominawcze pełni istotną rolę w racjonalnej strategii dochodzenia należności. Pozwala ono przede wszystkim na: Elektroniczne postępowanie upominawcze jest obecnie jednym z najszybszych i najbardziej efektywnych sposobów odzyskiwania pieniędzy w polskim postępowaniu cywilnym. Umożliwia sprawne uzyskanie nakazu zapłaty i realną ochronę interesów wierzyciela przy minimalnych kosztach i formalnościach. Co istotne, prawomocny nakaz zapłaty wydany w elektronicznym postępowaniu upominawczym ma taką samą moc prawną jak prawomocny nakaz zapłaty wydany w tradycyjnym postępowaniu upominawczym. Autorka: Zofia ZielińskaAplikantka radcowska w Trans Lawyers Kancelaria Prawna