Kary e-TOLL potrafią sięgać nawet 1500 zł. Dowiedz się, kiedy można się skutecznie odwołać, na co się powołać i jak uniknąć kolejnych mandatów. Poradnik z podstawą prawną.
Spis treści
- E-TOLL – od kiedy obowiązuje i jaka kara za brak e TOLL grozi kierowcom?
- Wysokość i automatyzm kar – e-TOLL kary nawet do 1500 zł za przejazd
- Odwołanie od kary e-TOLL – jak zareagować na karę za brak biletu e TOLL?
- Praktyczne porady – jak uniknąć kary za e TOLL i przygotować się do obrony?
- Jak zapłacić za autostradę A4 po przejechaniu?
- E-TOLL – kara za brak opłaty nie musi być ostateczna
E-TOLL – od kiedy obowiązuje i jaka kara za brak e TOLL grozi kierowcom?
System e-TOLL, wprowadzony został w 2021 roku i miał uprościć pobór opłat drogowych oraz zwiększyć efektywność kontroli, jednak w praktyce jego funkcjonowanie wywołało wiele kontrowersji – zwłaszcza wśród kierowców zawodowych. Od 1 października 2021 r. e-TOLL stał się obowiązkowy dla pojazdów ciężkich (DMC > 3,5 tony) oraz autobusów, zastępując dotychczasowy system viaTOLL, który został wygaszony wraz z 1 grudnia 2021 r.
Podstawą prawną działania systemu e-TOLL jest:
- Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60, z późn. zm.),
- oraz rozporządzenia wykonawcze Ministra Finansów i Ministra Infrastruktury regulujące m.in. sposób działania systemu.
Wysokość i automatyzm kar – e-TOLL kary nawet do 1500 zł za przejazd
Wysokość kar została uregulowana w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Kara za e-TOLL, czyli za przejazd drogą płatną bez uiszczenia opłaty, może wynieść do 1500 zł za każdy przypadek. Co więcej, możliwe jest nałożenie wielu kar w krótkim czasie, np. jeśli kierowca przejechał kilka odcinków drogi bez rejestracji opłaty (np. przez awarię urządzenia OBU/ZSL lub aplikacji mobilnej), co może skutkować nałożeniem nawet kilkudziesięciu kar na kierowcę.
W teorii, kary mają spełniać funkcję dyscyplinującą, ale ich skala i mechaniczny charakter budzą wątpliwości sądów administracyjnych i środowisk prawniczych.
Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2021 r. VII SA/Wa 1918/20:
„Celem wprowadzenia ww. regulacji było m.in. zapewnienie, aby dolegliwość kary administracyjnej była proporcjonalna do rodzaju i stopnia naruszenia prawa (…). Za istotne uznano zamieszczenie w art. 189d k.p.a. dyrektywy uwzględniania przy wymiarze kary warunków osobistych strony postępowania.”
Odwołanie od kary e-TOLL – jak zareagować na karę za brak biletu e TOLL?
Jeśli otrzymałeś decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za brak e-TOLL, masz 14 dni na złożenie odwołania do organu drugiej instancji – najczęściej Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Kiedy warto się odwołać od e-TOLL kary?
- Gdy kara wynika z awarii technicznej – np. system nie zarejestrował opłaty przez usterkę urządzenia GPS, błąd aplikacji lub chwilowy brak zasięgu.
- Gdy brak opłaty był niezawiniony – np. problemy zdrowotne kierowcy, brak dostępu do Internetu w trasie międzynarodowej.
- Gdy kara jest rażąco niewspółmierna – np. kara 1500 zł za krótki odcinek lub jeden błąd.
- Gdy organ nie uwzględnił warunków osobistych – np. trudna sytuacja finansowa, stan zdrowia, zobowiązania rodzinne.
Na co się powołać w odwołaniu od kary za e TOLL?
- Art. 189d Kodeksu postępowania administracyjnego – obowiązek uwzględnienia warunków osobistych przy wymierzaniu kar administracyjnych.
- Art. 7 i 8 k.p.a. – zasada zaufania do obywatela i obowiązek wyważenia interesów.
- Orzecznictwo WSA i NSA, które coraz częściej uchyla decyzje o karach z e-TOLL, uznając je za nieproporcjonalne.
Praktyczne porady – jak uniknąć kary za e TOLL i przygotować się do obrony?
Dokumentuj każdy przejazd i działanie aplikacji. Zachowuj:
- zrzuty ekranu z aplikacji e-TOLL,
- potwierdzenia płatności,
- historię lokalizacji GPS,
- logi z urządzenia OBU/ZSL,
- korespondencję z operatorem systemu.
Reaguj od razu po otrzymaniu decyzji.
Nie czekaj z odwołaniem – masz tylko 14 dni. Dołącz pełną dokumentację i uzasadnienie. W razie potrzeby skorzystaj z pomocy kancelarii.
Sprawdzaj urządzenia i oprogramowanie.
Aktualizuj aplikację e-TOLL i regularnie testuj OBU. W razie awarii – natychmiast zgłoś usterkę i zachowaj potwierdzenie.
Odpowiadaj na wezwania.
Ignorowanie pism z KAS może skutkować uprawomocnieniem się kary. Zawsze odpowiadaj na wezwania do złożenia wyjaśnień.
Skorzystaj z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po odrzuceniu odwołania możesz złożyć skargę do WSA, a potem – skargę kasacyjną do NSA.
Jak zapłacić za autostradę A4 po przejechaniu?
W przypadku odcinków A4 zarządzanych przez GDDKiA, np. Katowice–Kraków, opłatę w systemie e-TOLL należy uiścić przed wjazdem na odcinek płatny. Jednak jeśli z jakiegoś powodu tego nie zrobisz, możesz skorzystać z mechanizmu opłaty po fakcie w aplikacji lub na stronie e-TOLL, ale tylko w określonym czasie. Po przekroczeniu tego terminu narażasz się na karę za brak biletu e TOLL.
E-TOLL – kara za brak opłaty nie musi być ostateczna
System e-TOLL z założenia miał uprościć życie przewoźnikom, jednak wielu z nich doświadcza jego restrykcyjności i automatyzmu w wymierzaniu kar. Na szczęście, w świetle aktualnych przepisów i orzecznictwa, istnieją realne i skuteczne możliwości obrony. Kluczem do sukcesu jest szybka reakcja, udokumentowanie sytuacji oraz powoływanie się na zasady proporcjonalności i indywidualizacji odpowiedzialności administracyjnej, zapisane m.in. w art. 189d Kodeksu postępowania administracyjnego.
Autorka: Milena Krogulec
Asystentka radcy prawnego w Trans Lawyers Kancelaria Prawna
