Charakter prawny i funkcja systemu SENT.
System monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (SENT), uregulowany ustawą z dnia 9 marca 2017 r., stanowi instrument administracyjnoprawny służący realizacji funkcji kontrolnej państwa w obszarze obrotu towarowego. Jego zadaniem jest gromadzenie i przetwarzanie danych dotyczących przewozu określonych kategorii towarów, uznanych przez ustawodawcę za podwyższonego ryzyka z perspektywy interesu fiskalnego oraz bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Zakres zastosowania SENT nie ma charakteru statycznego. Ustawodawca konsekwentnie poszerza katalog towarów oraz zdarzeń podlegających obowiązkowi zgłoszenia, dostosowując system do zmieniających się realiów rynkowych i identyfikowanych obszarów nadużyć.
Kolejny etap rozbudowy systemu SENT został zapoczątkowany rozporządzeniem Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 10 września 2025 r., wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o SENT. Akt ten wprowadza nowe grupy towarowe objęte obowiązkiem monitorowania, w szczególności towary z branży odzieżowej i obuwniczej. Zgodnie z przepisami przejściowymi, regulacje te wejdą w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. z dniem 17 marca 2026 r., co ma umożliwić przedsiębiorcom dostosowanie procedur operacyjnych i systemów informatycznych.
Rozszerzenie katalogu towarów monitorowanych.
Od wskazanej daty obowiązek zgłoszenia przewozu w systemie SENT obejmie przewóz następujących towarów, klasyfikowanych według Nomenklatury Scalonej (CN):
- artykułów odzieżowych i dodatków odzieżowych z dzianin (dział 61 CN), jeżeli masa brutto przesyłki przekracza 10 kg;
- artykułów odzieżowych i dodatków odzieżowych innych niż z dzianin (dział 62 CN), przy analogicznym progu wagowym;
- odzieży używanej oraz pozostałych artykułów używanych (CN 6309 00 00), o masie brutto powyżej 10 kg;
- obuwia (dział 64 CN), z wyłączeniem części obuwia klasyfikowanych pod pozycją CN 6406, jeżeli liczba sztuk w przesyłce przekracza 20;
- przesyłek zawierających towary z co najmniej dwóch spośród wskazanych działów CN, o ile ich łączna masa brutto przekracza 10 kg.
Wprowadzenie progów ilościowych i wagowych świadczy o intencji ustawodawcy, aby obowiązek monitorowania obejmował przede wszystkim przewozy o charakterze handlowym, a nie incydentalnym.
Obowiązki formalne i rola PUESC.
Zgłaszanie przewozów objętych SENT odbywa się za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC). Podmioty zobowiązane do dokonania zgłoszenia muszą posiadać aktywne konto w systemie oraz aktualne dane identyfikacyjne. Dotyczy to również osób działających w imieniu przedsiębiorców, którym należy nadać odpowiednie uprawnienia funkcjonalne. W praktyce oznacza to konieczność wcześniejszej weryfikacji statusu rejestracyjnego przedsiębiorstwa, jeszcze przed wejściem w życie nowych regulacji.
Pomimo rozszerzenia zakresu przedmiotowego SENT, ustawodawca zachował określone wyłączenia, mające istotne znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji obowiązków przewoźnika. Obowiązek zgłoszenia nie znajdzie zastosowania m.in. w przypadku przewozów:
-towarów pochodzących z państw trzecich, które zostały dopuszczone do swobodnego obrotu na terytorium UE w ramach procedury celnej 42 00, jeżeli zakończenie przewozu następuje w innym państwie członkowskim;
-którym nie towarzyszy faktura w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, dokumentująca dostawę, wewnątrzwspólnotową dostawę lub eksport towarów;
-realizowanych przez podmioty posiadające status upoważnionego przedsiębiorcy (AEO) albo objęte umową o współdziałanie zawartą z Szefem Krajowej Administracji Skarbowej, o ile spełnione są przesłanki określone w art. 5 lub 6 ustawy o SENT.
Planowane dalsze modyfikacje systemu SENT.
Równolegle procedowane są projekty zmian ustawowych i wykonawczych, których celem jest dalsze uszczelnienie systemu. Na szczególną uwagę zasługuje propozycja objęcia SENT przewozów betonu, co stanowi istotną ingerencję regulacyjną w sektor budowlany. Projektodawca przewiduje jednak rozwiązania uwzględniające specyfikę tego rynku, w tym możliwość zgłaszania okresowych umów dostaw jednym zgłoszeniem oraz przeniesienie obowiązku zamknięcia zgłoszenia na podmiot wysyłający w przypadku dostaw do osób fizycznych.
Dodatkowo planowane są zmiany obejmujące m.in.:
-sankcjonowanie braku potwierdzenia odbioru towaru w SENT,
-objęcie obowiązkiem zgłoszenia przemieszczeń międzymagazynowych w ramach jednego podmiotu,
-modyfikację terminów potwierdzania odbioru,
-rewizję limitów wyłączających obowiązek monitorowania dla niektórych towarów w opakowaniach jednostkowych.
Autorka: Zofia Zielińska
Aplikantka radcowska w Trans Lawyers
